Bottistamm - Fasnachtsfiguren

Einige Figuren sind leider nicht Aktiv da es uns an Mitgliedern mangelt. Meldet euch doch bitte beim Botti um diesen Mangel zu beheben.

Botti  Mail: bs@fgib.ch

   Allergattigs Volk

1. Häxe, Geischter, Häxechatze,                              2. Zwärge, Riise, verwünschti Böum,                         3. Us Löcher schnaage Unghüür füre                 u ou Gschpängscht mit wüeschte Fratze                 Elfe, Nympfe, andri Tröum.                                         polteri dopplet ou a mängi Türe.                     Härdlüt, Gnome, Hutzefroue,                                   Chutz, Rabe, Flädermüüs                                           Usserirdischs Volch uf d Ärde chunnt             wo du nume im Wald chasch gschoue                     Chädere luut - u mängisch liis                                    u öppe nid zur Geischterstund                 

4. Dr Ito isch ou wider da,                                         5. D Fasnachtsgsellschaft macht alli Jahr                  6. So gseh die Grosse wie ou Chind                   u mit ihm e grösseri Schar                                        ds Sgaevolch vo üsere Gägend wahr                         gar mänge schuurig-schöne Grind                 us dr Ittiger Gründerzyt                                             si lö dr Botti uferstah                                                   e alte Bruch fingt neu is Läbe                         u das i allegatis Lüüt.                                                sini Kumpane mit ihm gah.                                         das isch wahrli nid dernäbe.

Botti

Es grosses Volck vo Riese si mer gsi,    Hei i de Bärge obe ghuset .                      D Lüt im Tal si gäge üs ganz chli;                uf d Bärgecho, das hett se gruse              Mir hei gfeschtet, tanzt u donnert                Si gmüetlech gsy - u hei o krachet              Gschpielt u gjagt, mängisch o kummert,      U wieder uverschämt lut glachet.                So hei mir gläbt, mängs hundert Jahr          Si i de Bärner Alpe gsässe                          Hei aber, ou das isch sunneklar                  Halt üse Nachwuchs ganz vergässe            I - dr Botti, hano überläbt,                            U - hols dr  Tüüfel - ou mi Schwöschter.      So si mir de beidi nitsi gschträbt;                mir isch, als wärs grad geschter.                  Im Grauholz, da isch es einisch gscheh:      E gschtürtzti Eiche gheit mi z Bode              I ha gwaltig Huufe Stärne gseh                    U ha mi nümme chönne rode.                      Mi Schwöschter hett dä Unfall gschouet,    Dänkt di letschti Stung sig scho verbi.        Hett gschwind es grosses Loch uufkrauet  Mi drigleit, stellt zwe Stei no hi.                    A allne Tag, zu jeder Stund,                        Pfuus i am lärmige Autopfad                        Doch we z Ittige d Fasnacht chunt,              Styg i, dr Botti, us mim Grab

 Bottis Schwöschter

      Als Bottis Schwöschter tuen i läbe,                            Näb so eim z läbe tuet eim präge:                              Mit Mönsche mag är guet gsy si,                                Doch gäge mi isch är e Rüppel gsy.                            Drum han i sälte mit ihm brichtet.                                Hie u da sini Chleider grichtet.                                    Het är einisch wäge Bräschte klönt,                            Han i ihn mit Chrütlitee verwöhnt.                              Gar nid im Troum hätt i dra dänkt,                              Dass dr Botti mir ou öppis schänkt -                          Us dr Huut vo siebe mächtige Stiere                          Nimmt är als Gschänk e Schöibe vüre.                      I wott ihm no ,Dank heig isch's säge                          Scho isch är über alli Bärge.                                      Är hett chönne z Hand gah u Gschänk gäh                Aber nur nid Dank entgäge näh.                                I tue mi vor de Lüt scheniere,                                      Drum im Wald nur vagabundiere.                              Zäntume gan i Chrütli sammle.                                  So tuets mir nid a Tränkli mangle.                              Mi beschti Fründin isch Gjätthäse.                              Zu mir es bsunders fründlechs Wäse.                        Tuesch du si aber zäpfle, plage,                                Da geits dim Garte halt a Chrage.                              Stygt dr Botti us sim grosse Grab                              Si mir zwöi für d'Fasnacht ou parat.                            Mit Tüüfel, Waldgeischt, Zwärge, Häxe                      Tüe mir euch i d'Sagewält versetze.

Itto

    Als Giu bin i da häre cho                                vor öppe vierzähhundert Jahr                        Mit Vater Hitto u sim Tross                              E ganzi Sippe, Gfähr u Ross                          Im Norde hei mir vorhär gläbt,                        u si de nach em Süde gschträbt.                    Teils uf guete alte  Strasse,                            wo d'Römer üs hei überlasse.                        Als erschte macht dr Zollo halt,                      Ihm Alto's grad dernäbe gfallt.                        Am Bärgesfuess de Hitto blibt.                      De Bollo's nochli wyter triebt.                          S Worbletal het üs gäbig passt.                      Drum hei mir hie ou Bode gfasst.                  Lüt hei mir hie fasch keni gfunde -                  E paar Gallier überwunde.                              Grüttet hei mir, Hüser bouet,                          Gwächs agsäit, nach Quelle gschouet          Jede Hof bechunnt si Etter                            U dr Säge vo de Götter.                                  Ir Bünte wachse Hanf u Flachs                      Mir jage Reh u Has u Dachs.                          Uf dr Allmit graset d Rinder                            I dr Hoschtet spielet Kinder                            Wo Hitto hett si Geischt usghucht,                  Hett d'Sippe mi als Füehrer brucht.                Mäng hei mir vonenander glehrt,                    U alli hei mi gäng verehrt.

Granate und Mühlrad sind die Symbole im 1965 geschaffenen Ittiger Wappen. Mühlen gabs an der Worblen zu Hauf und bis 1919 wurde auf dem ehemaligen Gelände der Gurit Worbla auch Schiesspulver hergestellt. 1621 erlaubte die Obrigkeit, seine bestehende Pulverstampfe vom Schermen einen guten Steinwurf unterhalb der Papiermühle neu zu bauen. Neue Gebäude zur herstellung von Schwarzpulver entstanden. 1849 wurden die bernischen Pulvermühlen vom Bund übertnommen. 1891 wurde im neuen Stufenbau die Fabrikation von Weisspulver(Nitrocellulose) aufgenommen. 1919 verlegte die Eidgenossenschaft die Anlagen der Kreigspulverfabrik nach Wimmis.                                                                                                     Fahnenträger Vorab das isch wichtig geit üsi Fahne  vorus u zeigt das dr Bottistamm vo Ittige itze chunnt. Dr Fahnetreger isch e wichtige, denn är füehrt üs uf e richtige Wäg!                                                                                                                                                                                                     Bera, Uta und Aldo Diese drei gehören wie Ito zu den ersten allemannischen  Bewohnern des Worblentals. Ittos Sohn ist Ittmar, seine Frau ist Bera, Uta und Alto sind deren Kinder. So geht es immerhin aus der Erzählung in einer Kund-Gabe des Bottistammes der FGIB hervor.                            Grauholz-Zwärgli Zwerge, Heinzelmännchen, Erdmännchen, Wichtelmännchen, Härdlüti, Elben, Mooswybli, Poltergeister und viele andere sin die Kleinen der Naturgeister, die früher das naturwissenschaftliche noch Unerklärliche bewerkstelligten. Sie wären es auch gewesen, welche die kleinen Träume des Volkes hätten erfüllen können.

Narr vom Bottistamm.                                                                                                                                                                                                           Gjätthäse Me gseht mithin am ene Abe e Geischt dür Allmitfälder staabe, es chrums, verhutzlets Froueli. Es treit es roschtigs Houeli. Es tuet ughürig schnell dür Wägli stopfe, si rächti Hand im Gsämsack zopfe. u wenn es a dir düregeit u's grüessisch, überchunsch kei Bscheid. U trotzdäm muesch es fründlech grüesse, vo wäge tuesch's nid muesch es büesse. Es säit dir chrisdick Blacke, Gjätt i d'Äckere u d'Gartebeet. d Gjätthäse heig vor lange Zyte de Bure ghulfe d'Allmit rütte. Syg arm gsi wie ne Chirchemuus. Verachtet, erger als e Muus. Heig öpper si im Dörfli troffe, sig stolz är näbedüre gloffe u heigere nid d Zyt abgnoh, drum tüeg si jetze ou eso.                                                                                                                               Berner Fasnachtsbär Beliebt war im Berner Mittelland und im 19. Jahrhundert auch in der Stadt ,,der Tanz der Bären. Der Spieler in der Bärenmaske tappte auf einen Platz und führte zu viel Musik seinen bedächtigen Tanz auf. Zur Begleitung gehörte etwa die Ehrenwache in alten Uniformen, die Mieschlütli und andere Wesen. Sank er zu Boden kam der Märitdoktor. Dieser konnte aber den Bären nicht zum aufwachen bringen, weil er die Tinktur selber trank und sich der Weiblichkeit witmete. So kam der Bär selber zu Kräften, befreite das Mädchen vom Kurpfuscher und zog mit diesem in eine Kellerbeiz. Der Bär, im Winter zurückgezogen in der Höhle, erschien ihnen zur Fasnachtszeit als der grosse Bote der warmen und grünen Jahreszeit. Der starke Bär, der im fasnächlichen Frühling alle wieder jung, glücklich und stark macht.                                                                    De Reh - Goumer we's afaht herbschte chunnt är, wyss wie Schnee, är trappet düre Wald u goumet Reh. Ziilet e Jeger hinger Böim - pouff, steit är vor e flintelouf. u drückt är glich ab, stellt es ihm de Schutz, u d Flinte isch dr ganz Tag nüt me nutz. Drum, triffsch dr Goumer a so syg dr gseit: La d Reh la grase, ou wes di röit!                                                                                                                                                                                                    Rütiwaldgeischt Vo Norde si mir mit de Alamanne cho, im schwarze Wald hei si üs zwar eifach la stah. De Hitto hett üs wägerli vergässe, da simr em Alto uf e Wage gsässe. Im Rütiwald Hüüsli tüe mir allergattig Sache mache, zur Fasnacht em Botti Bottibeinli bache. Dürri Chrütli, Pilz und binde Stäckeburdi, u mängeartig Nüss trochne uf dr Hurdi.

Weibel Üse Weibel isch e wichtigi Person. Sie übernimmt der Schlüssu vo dr Gmeind Ittige a üsere Fasnacht. Sie isch ou immer ir nächi vom Botti u hilft ihm, dass er immer uf em richtige Wäg geit.                                                                                                                                                                    Bolliger Tüüfu Bei dieser Figur geht es um den Kirchenbau in der Region. Der Teufel wollte den Bau der Kirche verhindern. Als er mit einem grossen Stein die Kirche zusammenschlagen wollte, traf ein Blitz seine linke Hand und verbrannte sein Gewand. Die Kirche zu Bolligen steht noch Heute da.                                                                                                                                                                                                                                Grauholz-Häxe Im Grauholzwald, da tanze Häxe, de flüge mängisch e paar Fätze. Ganz bsunders ir Waldburgisnacht, u ou paar Nächt vor dr Fasnacht. Us Chröte, Schlange, Mönschechnoche, mir wundersami Tränkli choche. Us üsne Ouge, es isch kei Witz, chöme öppedie gar tödlichi Blitz. Mir tüe halt ohni Norme dänke, Ugfäll i gueti Bahne länke. Für gwöhnlechi Lüt si mir suspäkt, mir verdienet öfter me respäckt.                                          D Lumpesammlerin vom Eyfeld S Rosy vom Eyfeld war in der Stadt und in den umliegenden Ortschaften sehr bekannt. Mit ihrem Esel, der am Abend meistens mit drei bis vier mit Lumpen vollgestopften Säcken zur Papiermühle trottete, gehörte Rosy sozusagen zum Stadtbild. Seit 1446 steht urkundlich fest, dass in Ittigen zu thal und in Worblaufen Papier geschöpft wurde. Der letzte Bogen wurde in Worblaufen am 14.01.1942 aus der Papiermaschine genommen. Ab 1844 konnte dazu aus Holzfasern Papier hergestellt werden, vorher wurden dazu Lumpen verwendet. Zahreich waren die Lumpensammler, die diese für die Papiermacher einsammelten.

Moosseeunghüür Wo dr Botti einisch am Moossee isch gah Fische, chunt plötzlech es Ughüürli us em Schilf cho fürenische u schreit ganz unverhohle: du hesch mir mi Forelle gschtohle. Botti Luegt das Wäse a: wär bisch de du, du chline Ma? ,,Exgüsi'' seit Ughüürli, ,, i ha halt gmeint das ghöri alles mir. Wär bisch de du?'' ,,I bi dr Botti, chumm gib mir dini Hand!'' Siithär göh si zäme so dürs Land.                                                                   Rychebach-Manndli we de früecher öppe gäge s Brüggli im Rychebachwaldgloffe bisch, so hetts di tüecht es pyschti öpper hingenache. Hesch di umdreit, so isch im Näbu es alts, schitters Manndli derhär cho, wo nes Fass uf em Rügge treit hett. U hesch ne gfragt was so schwärs i däm Fessli sig so hett är zur Antwort Gäh: ,,Es isch das Gäld won i zu myner Läbzyt uf em Märit zviel ghöische ha, ha chly z gleitig wöue rych wärde. Jetz mues is umetrage, bis öpper chunnt wo mi tuet erlöse.                                                                                                                                                                       Ritter Dr letscht Ritter vom Geristei isch gah hälfe s heilige Land zrügg zgwinne. Er hett sech ir frömdi e türkeschi Frou erwybet u vo dere e wunderschöni Tochter gschänkt übercho. Das hett us em ganze Land Freier azoge. Für e Ritter hett es aber zmingscht e Grafesohn müesse si. So hett dr Geristeiner aui junge Herre vo sire Burg verschüücht u we si nid hei wöue gah, hett är sy i stockfischtere Chäller ygschperrt. Drufabe si Bolliger Herre z Bärn gah stüpfe, mi sölli d Geristei Burg bräche. Burger vo bärn hei zglyche imsinn gha u so isch di Burg gschlisse worde. Dr Geristeiner isch ne aber dürebrönnt u hett im Gebiet u ir Stadt no mängs Huus la i Flamme ufgah.                                                                                                              Worble-Nympfe Das Schicksal meinte es nicht gut mit dem Müllersohn der Schärme Mühli. Allzufrüh starben seine Eltern. Alleine in der Mühle wuchs ihm die Arbeit über den Kopf. Es herrschte grosse unordnug. Seit mehreren Tagen hat es geregnet, da stand plötzlich das Mühlrad still. Als er die verschüttete Kanalmündung freigelegt hatte, entteckte er eine wunderschöne Jungfrau die ein Zepter in der Hand hielt. Es schien ihm als ob sich ein kleines Wasserrädchen am oberen ende drehte. Plötzlich tippte sie mit dem Zeigfinger auf das Rädchen und sagte: ,,U wenn i will, steits rädli still''. Dann war sie verschwunden. Der junge Müller fand keinen Schlaf, denn er sah imme die Jungfrau vor sich. Früher als sonst stand er auf und fing an um die Mühle herum Ordnung zu schaffen. Immer mehr Bauern kamenin den nächsten Tagen vorbei Es hatte sich herumgesprochen, dass in der Mühli ,,jetz gäbig Ornig isch''. So verging kein halbes Jahr und der Müller heiratete die Schmiedetochter.                                                                          S'Worble-Unghüür Dr Steini het Tag u Nacht i de Oschtermundige Steibrüch zum Rächte gluegt. Z Bärn hei si gäng meh Chempe brucht. D Steibrächer hei dänkt si cönni ihri Arbeit ringer mache, we si d Felse mit Schwarzpulver würde spränge. si hei drum unghüürig viil Schwarzpulver i ne tiefe Spalt ine gschüttet. e riesegrosse Chlapf hets gäh. D Steine sy schuurig wyt gfloge - u ou dr Steini hetts wäggschleuderet. i dr nechi vom Lötschebach isch är erwachet. No beduslet isch är uf die falschi Siite ghumplet. Är chunnt a d Worble. Dert ladt ihn dr Worblegeischt, es mächtigs Ungüür mit emene Chuechopfuf e Rügge u trei ihn zum Botti is Grauholz. Si hei ne pflegt u Botti hetts gfreut, dass er dr Botti hett lehre kenne. Dr Worblegeischt hett Steini wider zrügg i d Steibrüch treit.